| किल्ल्याचे नाव | पुरंदर किल्ला |
|---|---|
| समुद्रसपाटी पासून उंची | 1500 |
| किल्ल्याचा प्रकार | गिरीदुर्ग |
| ट्रेकिंगची सोपेपणा-कठीणपणाची पातळी | मध्यम |
| किल्ल्याचे ठिकाण | पुणे |
| पायथ्याजवळचे गाव | |
| किल्ल्याची वेळ | |
| ट्रेकिंग ला लागणारा वेळ | |
| प्रवेश शुल्क | |
| राहण्याची सोय | किल्ल्यावर रात्री राहण्याची कोणतीही व्यवस्था नाही. तुम्हाला नारायणपूर गावात राहण्याची सोय शोधावी लागेल. |
| जेवणाची सोय | किल्ल्यावर जेवणाची कोणतीही सोय नाही. तुम्हाला स्वतःचे जेवण घेऊन जावे लागेल किंवा पुरंदेश्वर मंदिराच्या जवळ असलेल्या कॅन्टीनमध्ये चहा-नाश्ता करू शकता. |
| पाण्याची सोय | किल्ल्यावर वर्षभर पिण्याचे पाणी उपलब्ध असते. |
पुरंदर किल्ला माहिती मार्गदर्शन | Purandar Fort Information Guide in Marathi
पुरंदर किल्ला संक्षिप्त माहिती सह्याद्रीच्या पर्वतरांगेतून काही छोटे-छोटे पर्वत फुटले आहेत. यापैकी एका पर्वतावर सिंहगड हा किल्ला आहे. हा पर्वत पुढे जाऊन भुलेश्वर या ठिकाणी संपतो. याच पर्वतरांगेत पुरंदर आणि वज्रगड हे किल्लेही आहेत. पुण्यापासून कात्रज, बापदेव आणि दिवे या घाटांच्या रस्त्याने पुरंदर किल्ल्यापर्यंत जाऊ शकतो. पुरंदर हा किल्ला पुण्यापासून साधारण २० मैल आणि सासवडपासून ६ मैल दूर आहे. किल्ल्याच्या एका बाजूला सपाट मैदान आहे तर दुसऱ्या बाजूला डोंगर आहेत. सिंहगड हा किल्ला पुरंदरपासून १३-१४ मैल दूर आहे, तर राजगड हा किल्ला १९-२० मैल दूर आहे. पुरंदर किल्ला खूप मोठा आहे. हा किल्ला इतका मजबूत आहे की येथे मोठी शिबंदी राहू शकत होती. किल्ल्यात भरपूर धान्य आणि दारूगोळा साठवून किल्ला बराच काळ लढवता येई. किल्ल्याच्या सगळ्या बाजू खूपच मजबूत आहेत, फक्त एका बाजूनेच किल्ल्यावर हल्ला करणे शक्य होते. किल्ल्यावरून आजूबाजूचा सगळा प्रदेश स्पष्ट दिसतो.
पुरंदर किल्ला पाहण्यासारखी ठिकाणे
पुरंदर किल्ला
पुरंदर किल्ला खूप मोठा आहे. या किल्ल्यात तीन मुख्य भाग आहेत, ज्यांना माच्या म्हणतात: उत्तर माची, दक्षिण माची आणि बावची माची. किल्ल्याचा बालेकिल्ला तीन भागात विभागलेला आहे: कंदकडा, राजगादी आणि केदारेश्वर. किल्ल्यावर जाण्यासाठी दोन मार्ग आहेत: एक म्हणजे डांबरी रस्ता, ज्याच्यावरून जाऊन आपण मुरारगेट या दरवाजापाशी पोहोचतो, आणि दुसरा म्हणजे पायवाट, ज्याच्यावरून जाऊन आपण बिनी दरवाजापाशी पोहोचतो. किल्ल्यात प्रवेश केल्यावर आपल्याला पद्मावती तळे, चर्च आणि वीर मुरारबाजींचा पुतळा दिसतो.बिनी दरवाजा
पुरंदर किल्ल्याचा बिनी दरवाजा हा किल्ल्यात प्रवेश करण्याचा एक मुख्य मार्ग आहे. नारायणपूर गावातून किल्ल्यावर जाताना हा दरवाजा लागतो. दरवाजा आजही चांगल्या स्थितीत आहे. दरवाज्यातून आत शिरल्यावर आपल्याला दोन रस्ते दिसतात. एक रस्ता आपल्याला पुरंदरेश्वर मंदिर आणि वज्रगडकडे नेतो, तर दुसरा रस्ता आपल्याला मुरारबाजी पुतळा आणि मुरारगेटकडे नेतो. थोडं पुढे गेल्यावर उजवीकडे महादेवाचे मंदिर आहे. त्याच्या नंतर थोड्याच अंतरावर पुरंदरेश्वर मंदिर आहे. या मंदिराच्या बाहेर एक चौकोनी आकाराची विहीर आहे. त्याला मसणी विहीर म्हणतात. या मंदिराजवळच जेवणासाठीची जागा आहे.पुरंदरेश्वर मंदिर
पुरंदरेश्वर मंदिर हे एक प्राचीन मंदिर आहे. हे मंदिर महादेवाला समर्पित आहे आणि ते खूप सुंदर दिसते. या मंदिराची बांधणी खूप जुनी आहे. या मंदिरात इंद्राची एक छोटीशी मूर्ती आहे. या मंदिराच्या मागे पेशवे घराण्याचे एक छोटेसे मंदिर आहे.राजाळे तलाव व भैरवखिंड
पुरंदरेश्वर मंदिराच्या मागे एक तलाव आहे, ज्याला राजाळे तलाव म्हणतात. या तलावाचे पाणी आजही किल्ल्यात वापरले जाते. तलावाच्या मागे एक खिंड आहे, ज्याला भैरवखिंड म्हणतात. या खिंडीतून वज्रगडावर जाण्याचा मार्ग आहे. या ठिकाणी शिवाजी महाराजांचा पुतळाही आहे. पण सध्या या ठिकाणी सैन्याची तळे असल्यामुळे वज्रगडावर जाण्यास परवानगी नाही.पेशव्यांचा वाडा
पुरंदरेश्वर मंदिराच्या वरच्या बाजूला पेशव्यांचा जुना वाडा आहे. या वाड्यात सवाई माधवराव जन्मले होते. वाड्याच्या मागे एक विहीर आहे. या ठिकाणाहून दोन वाटा फुटतात. एक वाट बालेकिल्ल्याकडे जाते, तर दुसरी भैरवखिंडीकडे.दिल्ली दरवाजा व गणेश दरवाजा
किल्ल्याचा मुख्य दरवाजा म्हणजे दिल्ली दरवाजा. या दरवाज्यातून आत गेल्यावर उजवीकडे गणेश दरवाजा आहे. या दरवाज्याच्या बाहेर बावटा बुरुज आहे. या ठिकाणाहून तीन वाटा फुटतात. एक वाट राजगादीकडे जाते, दुसरी वाट शेंदर्या बुरुजापर्यंत जाते आणि तिसरी वाट कंदकड्याकडे जाते.कंदकडा
दरवाज्याच्या डाव्या बाजूला एक उंच दगडी कडा आहे, ज्याला कंदकडा म्हणतात. या कड्याच्या टोकाला कंदकडा बुरुज आहे. या बुरुजावरून आपल्याला भैरवखिंड आणि वज्रगड किल्ला दूरवर पसरलेला दिसतो. कंदकडा पाहून परत येऊन आपण उजवीकडे जाऊन शेंदर्या बुरुजापर्यंत जाऊ शकतो.शेंदर्या बुरूज व बोर टाक
बालेकिल्ल्याच्या शेजारी एक बुरुज आहे, ज्याला शेंदर्या बुरुज म्हणतात. या बुरुजाजवळ एक टाक आहे, ज्याला बोर टाक म्हणतात. या टाकाजवळून आपण केदारेश्वर मंदिर पाहू शकतो.राजगादी
शेंदर्या बुरुज पासून आपण समोरच्या टेकडीवर जाऊ शकतो. या टेकडीवर जाण्यासाठी दोन वाटा आहेत. एक वाट राजगादीकडे जाते, तर दुसरी केदारेश्वर मंदिराकडे. आपण प्रथम राजगादीकडे जाऊ शकतो. राजगादी म्हणजे किल्ल्याचा मुख्य भाग आहे. येथे आपल्याला जुनी इमारतींचे अवशेष आणि एक दारूखाना दिसून येईल.केदार दरवाजा
राजगादी पासून आपण थोडे चालत गेल्यावर एका खाली एक असलेल्या पाण्याच्या टाक्यांना भेटतो. या टाक्यांच्या पुढे जाऊन आपण केदार दरवाज्यापर्यंत पोहोचू शकतो. पण हा मार्ग सध्या बंद आहे.केदारेश्वर
केदार दरवाज्यापासून थोडे चालत गेल्यावर आपल्याला एक दगडी पायरी दिसते. या पायऱ्यांवरून चढून गेल्यावर आपण केदारेश्वर मंदिरात पोहोचतो. हे मंदिर पुरंदर किल्ल्याचे देवस्थान आहे. येथून आपल्याला राजगड, तोरणा, सिंहगड असे अनेक किल्ले दिसतात.
पुरंदर किल्ल्यावर कसे जायचे ?
सासवड
सासवडहून तुम्हाला भोरला जाणारी एक बस पकडायची आहे. ही बस तुम्हाला एका खास ठिकाणी नेईल. त्याला पुरंदर घाटमाथा म्हणतात. तिथे उतरून तुम्हाला किल्ल्याच्या दिशेने जायचे आहे. तिथून तुम्हाला थोडं चालायचं आहे आणि तुम्ही किल्ल्याच्या प्रवेशद्वाराला पोहोचाल.पुणे
पुण्याहून तुम्हाला सासवडला जायचं आहे. सासवडहून तुम्हाला नारायणपूरसाठी बस मिळेल. नारायणपूरहून तुम्ही थेट किल्ल्याच्या पायथ्याशी पोहोचाल.