| किल्ल्याचे नाव | रतनगड किल्ला |
|---|---|
| समुद्रसपाटी पासून उंची | 1301 |
| किल्ल्याचा प्रकार | गिरीदुर्ग |
| ट्रेकिंगची सोपेपणा-कठीणपणाची पातळी | मध्यम |
| किल्ल्याचे ठिकाण | रायगड |
| पायथ्याजवळचे गाव | |
| किल्ल्याची वेळ | |
| ट्रेकिंग ला लागणारा वेळ | |
| प्रवेश शुल्क | |
| राहण्याची सोय | सायमाळ गावातील गणपती मंदिरात सुमारे १० जणांना राहण्याची सोय उपलब्ध आहे. |
| जेवणाची सोय | किल्ल्यावर किंवा गावात जेवणाची कोणतीही व्यवस्था उपलब्ध नाही. म्हणून, आपल्याला स्वतःचे जेवण घेऊन जावे लागेल. |
| पाण्याची सोय | किल्ल्यावर पिण्यायोग्य पाणी उपलब्ध नाही. म्हणून, आपल्याला स्वतःसोबत पाण्याची बाटली घेऊन जावे लागेल. |
रतनगड किल्ला माहिती मार्गदर्शन | Ratangad Fort Information Guide in Marathi
रतनगड किल्ला संक्षिप्त माहिती पेण तालुक्यात, रायगड जिल्ह्यात एक छोटा किल्ला आहे, ज्याला मिरगड किंवा मिर्या डोंगर म्हणतात. या किल्ल्याच्या मागच्या बाजूला एक छोटा डोंगर आहे, ज्यावर रत्नदुर्ग नावाचा टेहळणीचा किल्ला बांधला आहे. मिरगड आणि रत्नदुर्ग या दोन किल्ल्यांमध्ये एक खिंड आहे. या खिंडीतून पेण-खोपोली हा प्राचीन व्यापारी मार्ग जात होता. या मार्गावर लक्ष ठेवण्यासाठी रत्नदुर्ग हा किल्ला बांधला असावा. किल्ल्यावरील पाण्याच्या टाकी पाहता, हा किल्ला सातवाहन काळातील असण्याची शक्यता आहे. मुंबई-पुण्याहून एका दिवसात आपण हा किल्ला सहज पाहून येऊ शकतो.
रतनगड किल्ला पाहण्यासारखी ठिकाणे
सायमाळ गाव
रतनगड किल्ल्याच्या पायथ्याशी वसलेले सायमाळ गाव हे शांत आणि निसर्गरम्य वातावरणात आहे. या छोट्याशा गावात एक प्राथमिक शाळा आणि एक नवीन गणपती मंदिर आहे. गणपतीचे दर्शन घेऊन आपण गावाच्या बाहेर असलेल्या तोफाच्या उरलेल्या भागाकडे जाऊ शकतो.
या तोफेपासून कच्चा रस्ता आपल्याला रतनगडच्या दिशेने घेऊन जातो. दऱ्याच्या कडेपर्यंत जाऊन आपल्याला पायवाटेने किल्ल्याच्या पायथ्याशी पोहोचावे लागते. दहा मिनिटांच्या चढाईनंतर आपल्याला गावदेवीचे मंदिर आढळते. मंदिराच्या डाव्या बाजूने आपण किल्ल्याच्या दिशेने वाटचाल करू शकतो.
किल्ल्यावर जाण्याचा मार्ग काही ठिकाणी स्पष्ट दिसत नाही. झाडीमुळे आणि मुरुमामुळे वाट काही ठिकाणी खराब झाली आहे. अर्ध्या तासाच्या कठिन चढाईनंतर आपण एका सपाट भागात पोहोचतो. येथे कातळात कोरलेले गोल खळगे आपल्या लक्ष वेधून घेतात. या खळग्यांमध्ये लाकडी खांब रोवून टेहळ्यांचे संरक्षण करण्यासाठी गवताचे छप्पर घातले जात असे. या ठिकाणाहून आपल्याला सायमाळ, गाव आणि इतरही काही गावे दिसतात.टाक
पठारावर थोडेसे वर चढताच, कातळात कोरलेले एक जुने, मातीने भरलेले टाक आपल्या नजरेस पडते. किल्ल्याच्या शिखराकडे न जाता, डाव्या बाजूला वळून पुढे जात असताना, आणखी एक टाक दिसते, पण हे कोरडे आहे. यानंतर, मिरगड आणि किल्ल्याच्या डोंगरांमधील खिंडीच्या कडेला पोहोचतो. येथे कातळात कोरलेली अनेक पॉटहोल आणि खाचांची नाजूक रचना आपल्याला आश्चर्यचकित करते. या खाचांमधून सावधपणे खाली उतरताच, एक मोठे पाण्याचे टाक दिसते. हे टाक पाण्याने भरलेले असले तरी, पाणी पिण्यायोग्य नाही. पाणी बाहेर जाण्यासाठी, पन्हाळी दगडात एक निचरा करण्याची व्यवस्था केली आहे.बुरुजा, तटबंदी
पन्हाळीच्या खालच्या बाजूला, तिसऱ्या टाक्याच्या पुढे, दहा फूट उंचीचा एक खडकाळ टप्पा उतरून चौथे टाक पाहता येते. हा खडक उतरण्यासाठी गिर्यारोहणाचे थोडे ज्ञान आणि सुरक्षेसाठी एक रस्सी आवश्यक आहे. चौथे टाक कोरडे असून, त्याच मार्गाने पुन्हा वर चढून पहिल्या टाक्यापर्यंत पोहोचता येते. येथून एक छोटीशी वाट गडमाथ्यावर नेते. फक्त पाच मिनिटांत, ढासळलेल्या तटबंदीतून गडमाथ्यावर प्रवेश करता येतो. मिरगडच्या बाजूला एका बुरुजाचे उध्वस्त अवशेष दिसतात. तटबंदीतून पाणी बाहेर जाण्यासाठी बनवलेली एक दगडी पन्हाळी तटबंदीवरच पडली आहे. गडमाथ्यावर क्षेत्रपाल देवतेची मुर्ती आहे आणि एक सुंदर नक्षीदार दगड, ज्यावर फुले कोरलेली आहेत, या ठिकाणी पूर्वी एक छोटे देऊळ असल्याचे सूचित करते. डाव्या बाजूला एक मोठा दगड पडलेला आहे. गडावरून मिरगड, माणिकगड आणि हेटवणे धरणाचे विहंगम दृश्य पाहता येते. याच मार्गाने परत पायथ्याशी उतरून ही गडफेरी पूर्ण होते.
रतनगड किल्ल्यावर कसे जायचे ?
मुंबईहून किल्ल्याच्या पायथ्याशी असलेल्या सायमाळ गावात दोन मार्गाने पोहोचता येते.
मार्ग पहिला
मुंबईहून सायमाळ गावात जाण्यासाठी आपण मुंबई-पनवेल महामार्गाने प्रवास करून पेणला पोहोचू शकता. पेणमधून कामार्ली आणि वाक्रुळ मार्गानं सायमाळला जाऊ शकते. पेण एसटी स्टँडवरून पेण-तिलोरे जाणारी एसटी बस उपलब्ध आहे. ही बस सायमाळ फाट्यावर थांबते. फाट्यापासून गावापर्यंत जाण्यासाठी आपल्याला एक किलोमीटर चालावे लागेल.मार्ग दुसरा
मुंबईहून सायमाळ गावात जाण्यासाठी आपण मुंबई-खोपोली-वाक्रुळ हा मार्ग वापरू शकता. खोपोलीहून पेण जाणारी एसटी बस घेऊन वाक्रुळ फाट्यावर उतरून आपण गावात पोहोचू शकतो. हे अंतर एकूण ७७ किलोमीटरचे आहे.